XILETELO XA ICD HI KU YELANA NI XIYENGE XA 14 XA KU YISIWA EMAHLWENI KA MFIKELELO WA NAWU WA MAHUNGU WA 2000 (NAWU WA NOMBORO YA 2 WA 2000)
XI HUMESIWILE HI MUOFISIRI WA MAHUNGU EKA VUFAMBISI BYA SWIVILELO LEBYI TIYIMELEKE (ICD)
MANGHENELO
Xiyenge xa 14 xa Nawu wa ku Yisiwa Emahlweni ka Mfikelelo wa Mahungu xi nyika, exikarhi ka swin?wana, leswaku Muofisiri wa Mahungu wa vandla ra vanhu hinkwavo u fanele ku va a hlengeleta xiletelo, hi ku ya hi yena kumbe vandla ra vanhu va yena ku nga si hundza tsevu wa tin?hweti endzhaku ka ku va ku sunguriwile xiyenge lexi. Hambi swi ri tano provhixini leyi, yi ta lawuriwa hi vuengeteri byin?wana na byin?wana lebyi byi nyikiweke hi Holobye wa swa Vululami ni Nhluvukiso wa Vumbiwa leswaku ku ta tsariwa manyuwali na ku kandziyisiwa ka manyuwali yo tano eka Gazete ya Mfumo.
Ku kandziyisiwa ka manyuwali leyi ku va yi ri ya Vufambisi bya Swivilelo lebyi Tiyimeleke swi pfuneta ku nyika matimba eka tiprovhixini leti hlamuseriweke eka xiyenge xa 14 na ku nyika na kambe munhu matimba ya timfanelo ta yena eka vumbiwa ra milawu ku kota ku fikelela mahungu lama khomiweke hi Vufambisi bya Swivilelo lebyi Tiyimeleke lama lavekaka leswaku ku endliwa kumbe ku sirheleriwa ka tin?wana na tin?wana ta timfanelo ta yena.
XIVUMBEKO NA MINTIRHO YA ICD Xiyenge xa 141a
Xivumbeko
Vandla ra ICD i Xiphemu xa Vukondleteri eka Vutirhela Tiko. Leswi swi hlamusela leswaku ICD yi tekiwa tani hi ku va ya xikongomelo xa Nawu wa Vutirhela Tiko wa 1994 (Xitiviso 103 xa1994) ku va ndzawulo ya hulumende.
ICD i ndzawulo ya mfumo wa rixaka naswona yi vumbiwile ku ya hi swiyenge hi swimbirhi swa tiko ni tiprovhinsi. Yi rhangeriwa eka xiyenge xa tiko hinkwaro hi Darekitara-nkulu, kutani eka xiyenge xa tiprovhinsi hi Murhangeri wa Provhinsi. Varhangeri va tiprovhinsi va ICD va vika naswona va boheka ku lawuriwa hi Darekitara-nkulu.
Darekitarankulu u thoriwa hi Holobye wa swa Vuhlayiseki na Vusirheleri hi ku ya hi mafambiselo lama vekiweke hi Holobye hi ku va ava a tirhisanile na Tikomiti ta Palamende. Vatirhi lavan?wana hinkwavo va ICD va katsa vanhu lava nga thoriwa hi Darekitara-nkulu endzhaku ka loko a twananile na Holobye wa Vuhlayiseki na Vusirheleri ehansi ka milawu yo lawula mintirho yo pfuneta vanhu va tiko ku katsa na vanhu van?wana tani hi loko va hundziseriwa ku ya tirha kumbe va hundziseriwa eka ICD.
Hofisi ya Rixaka ya ICD yi kumeka ePretoria. Tikherefu ta xitarata ni ta poso na vuxokoxoko byin?wana leswi nga tirhisiwaka ku tihlanganisa na va-Hofisi ya Rixaka ya ICD hi leswi swi landzelaka:
Nomboro ya Riqingho: 392 0400
Nomboro ya Fekisi: 320 3116
Tikherefu ta xitarata na tikherefu ta ku fambisiwa hi poso ku katsa ni vuxokoxoko byin?wana byo tihlanganisa na tihofisi ta tiprovhinsi hi leswi swi landzelaka:
eGAUTENG:
Nomboro ya Riqingho: 838 2875/6
Nomboro ya Fekisi: 834 2118
Nomboro ya Riqingho: 426 0700
Nomboro ya Fekisi: 426 0705
Nomboro ya riqingho: 421 667/8
Nomboro ya Fekisi: 433 615
Nomboro ya riqingho: 305 8370
Nomboro ya Fekisi: 305 8217
Nomboro ya Riqingho: 752 4316
Nomboro ya Fekisi: 752 2602
eLIMPOPO:
Nomboro ya Riqingho: 295 5561/5
Nomboro ya Fekisi: 295 3409
Nomboro ya Riqingho: 480 8100 / 0872
Nomboro ya Fekisi: 430 8852
Nomboro ya Riqingho: 831 7390
Nomboro ya Fekisi: 832 5615
Nomboro ya Riqingho ; 381 1490 / 1154
Nomboro ya Fekisi: 480 8852
Hi ku ya hi xivumbeko xa vundzeni bya nhlangano ku na matirhelo, ICD yi katsa mitlawa mimbirhi leyi mavito ya yona ya nga lawa ya landzelaka:
a Vufambisi bya Mabindzu, ku katsa ni Mintirho yo Pfuneta ya Mabindzu, Mintirho yo Yimela Timhaka ta Nawu, Vufambisi bya Swipfuneto swa Vanhu, Thekinoloji ya Vuxokoxoko bya Mahungu, Mimbulavurisano, Mintirho yo Pfuneta ya Provhixini, Vukamba-tinkota bya le Ndzeni ni Vusirheleli, ku katsa na:
b Vufambisi bya Matirhele, ku katsa na vulavisisi, Vutsarisi, Vulanguteri na Nhluvukiso Ndzavisiso.
Mintirho
Ntirho wa masungulo eka nawu wo rhumisa (hi ku ya hi Nawu wa Afrika Dzonga wa Ntirho wa Maphorisa, Nawu wa nomboro ya 68 wa 1995) wa ICD i ku tiyisisa leswaku swivilelo hi tlhelo ra milandzu ni ku tluriwa ka nawu loku ehleketeleriwaka leswaku ku endliwile hi swirho swa Mintirho ya swa Maphorisa ya Afrika Dzonga (SAPS) na swirho swa mintirho ya Maphorisa ya ka Masipala (MetroPolitan) (MPS) swa lavisisiwa hi ndlela leyi yi enerisaka na hi mfanelo wa kona.
Huvo yo endla milawu a yi ri na makungu yo nyika ICD matimba yo langutela vaaki ni mintirhio hi mayelana na SAPS, leswi hlamuseriweke eka xiyenge xa 222 xa Vumbiwa ra Nkarhinyana ra 1993. Xiyenge lexi xa 222 xi vula leswaku ?yi ta tumbuluxiwa no lawuriwa hi Nawu wa Palamende lowu nga endlelo leri lawuriwaka hi vaaki hi xikongomelo xo tiyisisa leswaku swivilelo hi mayelana ni milandzu ni matikhomelo yo biha ya leswi endliwaka hi Mintirho ya swa Maphorisa ya Afrika-Dzonga swa lavisisiwa hi ndlela ya kahle no kombisa vuswikoti.?
Vurhumiwa lebyi byi nga ni masungulo eka vumbiwa na ntirho wa ICD (lowu wo hetisekeke eka xiyenge xa 222 xa Vumbiwa ra Nkarhinyana) byi engeteriwile hi ku hundzuluxiwa loku veke kona eka Nawu wa SAPS hi 1998. Hi ku ya hi ku hundzuluka loku ku yiwile emahlweni ku nyikiwa ICD matimba ku endla ni ku tirha mintirho yo fana ya ku navela ka vaaki ni matirhelo lama yi nga na wona hi tlhelo ra SAPS, leswi swi tano ku ni le ka ti-MPS. Hi nkarhi lowu ku hlengeletiweke hi wona manyuwali lowu, ku ve na ntlhanu wa ti-MPS leti se a ti tumbuluxiwile, ku katsa ni Ntirho wa Maphorisa wa Durban Metropolitan (DMPS), Ndzawulo ya Maphorisa ya Johannesburg Metropolitan (JMPD), Mintirho ya Maphorisa ya Tshwane Metropolitan (TMPS), Maphorisa ya Doroba ya Cape Town (CTCP), Ndzawulo ya Maphorisa ya Ekurhuleni Metropolitan (EMPD) na Mintirho ya Maphorisa ya Masipala wa Swartland (SMPS).
Ku kota ku nyika matimba eka vurhumiwa na mintirho, ICD-
a yi nga tirhisa ntwanano wa yona yoxe kumbe loko yi amukerile xivilelo, yi lavisisa ku hluleka ka vutikhomi kun?wana na kun?wana kumbe milandzu leyi ku ehleketeleriwaka leswaku yi endliwile hi swirho swa SAPS kumbe swirho swa MPS , naswona, laha swi faneleke, ku kombetiwa vulavisisi byo tano eka Khomixinara kumbe Murhangeri-nkulu loyi a faneleke;
b yi nga tirhisa ntwanano wa yona yoxe kumbe loko yi amukerile xivilelo, yi lavisisa rifu rin?wana na rin?wana leri humelelaka ehansi ka vuhlayiseki bya SAPS na MPS kumbe hikwalaho ka swiendlo swa SAPS na MPS;
c Yi nga lavisisa mhaka yin?wana na yin?wana leyi rhumeriweke eka yona hi Holobye wa Vuhlayiseki na Vusirheleri kumbe hi xirho xa Huvo ya Provhinsi.
Ku engetela leswi nga henhla, mintirho na timfanelo ta ICD swi tlhele swi engeteriwa hi Nawu wo Xanisa eMindyangwini (DVA) wa 1998 (Nawu wa 112 wa 1998).
Nawu lowu wu kongoma leswaku ku tsandzeka ka xirho xa SAPS ku landzelela nawu lowu a boheriweke wona hi ku ya hi DVA kumbe Xileriso xa Rixaka lexi nyikiweke ku ya hi DVA, swi endla nandzu hi ku ya hi leswi swi nga vekisiwa xiswona eka Nawu wa SAPS, na leswaku ICD yi fanele ku tivisiwa xin?wana na xin?wana ku yisa emahlweni hi tlhelo ra ku tsandzeka loku ku ripotiweke eka SAPS. Ku vonakala ka xivangelo xa provhixini leyi hi leswaku ICD yi fanele ku tirhisa matimba na matirhelo ya vonelo ra vaaki va yona ku tiyisisa leswaku swivumbeko leswi swa ku tlula nawu swi lavisisiwa hi ku hetiseka ni hi ndlela leyi yi faneleke hi SAPS.
DVA yi tlhela yi vula leswaku handle ka loko ICD yi kombeta leswaku ku endliwa hi ndlela yin?wana eka mhaka yo karhi, SAPS yi fanela ku kondletela vufambisi byo ololoxa ehenhla ka xirho xin?wana na xin?wana xa SAPS lexi xi ehleketeleriwaka ku va xi tsandzekile ku fambisana ni xiboho hi ku ya hi DVA. Matimba ya provhixini leyi hi leswaku ICD yi fanele yi endla mintirho yo engetela yo tekela enhlokweni swikombelo swo humesiwa eka ntirho wo kondletela mintirho yo ololoxa lowu amukeriweke ku huma eka SAPS. Hi ku endla leswi, ICD yi tirha ntirho wo endla leswaku ku tiyisisiwa ka ntirho wo ololoxa ku nga vekeriwi etlelo hi va ka SAPS eka swiyimo leswi swi seketelaka ku va kona ka vukondleteri bya mintirho yo tano.
Eku endliweni ka mintirho ya yona hinkwayo leyi nga vuriwa laha henhla yo fambisa hi ICD, ICD yi tirha yi ntshuxekile eka SAPS na le ka ti-MPS. Ku ntshuxeka loku ka ICD eka ku endla mintirho ya yona swi kombisiwa nakambe hi leswi swi landzelaka:
a ICD a yi endli xiphemu xa naswona a yi weli ehansi ka Ndzawulo ya Vuhlayiseki ni Vusirheleri yi tama yi tshama ya ha ri Xiphemu xo Kondletela lexi xi nga le tlhelo, yi hambanile ni ku ntshuxeka endzeni ka Vutirhela Tiko, handle ka mhaka ya leswaku yi wela ehansi ka Holobye un?we na SAPS - Holobye wa Vuhlayiseki na Vusirheleri.
b ICD yi na Muofisiri wa Tinkota wa yona Darekitara-nkulu na nkwama wa yona wa lembe wu averiwa yona, ku ya hi vhoti ya le tlhelo ya Palamende.
VUXOKOXOKO BYA MUOFISIRI WA MAHUNGU EKA ICD NA MUPFUNETI WA MUOFISIRI WA MAHUNGU Xiyenge xa 141b
Muofisiri wa Mahungu
Xiyimo xa Ntirho: Mudarekitara-Nkulu na Nhloko ya Ndzawulo ya Vufambisi Bya Swivilelo lebyi Tiyimeleke
Na ku mboro ya Riqingho: 392 0401
Na ku mboro ya Fekisi: 320 0474
Muofisiri wa Mahungu ya ICD swi tlhela swi vula naswona swi katsa munhu un?wana na un?wana loyi a khomelaka eka ntirho lowu hlamuseriweke laha henhla.
Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke
Xiyimo xa Ntirho: Museketeri wa Mufambisi: Mbulavurisano ku
Nomboro ya riqingho: 392 0439
Nomboro ya Fekisi: 320 3116
NHLAMUSELO YA VULETERI LEYI YI KHOMEKE MAHUNGU LAMA LAVIWAKA HI MFANELO HI VANHU LAVA NAVELAKA KU TIRHISA TIMFANELO LETI VEKIWEKE KU YISA EMAHLWENI EKA KU YISIWA EMAHLWENI KA NAWU WA MFIKELELO WA MAHUNGU NAWU WA 141 c
Xiletelo lexi xa ha ta hlengeletiwa hi Khomixini ya Timfanelo ta Vanhu ya Afrika Dzonga hi ku ya hi Xiyenge xa 10 . Kutani a swi nge koteki ku nyika nhlamuselo ya xiletelo eka manyuwali, hilaha swi laviwaka hi xiyenge xa 14 (c ). Hambi swi ri tano, ku sukela xiyenge xa 10 xi nyika mfikelelo eka Mukhomixinara loyi a hlawuriweke ku hlengeleta xiletelo lexi xi vuriweke ku nga si fika 15 Mhawuri wa 2003, vanhu lava va navelaka ku kuma mahungu hi xitalo va fanele va ti hlanganisa na Khomixini ya Timfanelo ta Vanhu ya Afrika Dzonga, eBoundary Road, Isle of Houghton-Wilds View, Entrance 1, Houghton, eJohannesburg 2198 kumbe eka
Nomboro ya Riqingho: 484 8300
Nomboro ya Fekisi: 484 1360
VUXOKOXOKO BYO PFUNETA KU VA KONA KA XIKOMBELO XA MFIKELELO WA REKHODO YA ICD, NHLAMUSELO YA TINHLOKOMHAKA LETI EKA TONA ICD YI NGA NI TIREKHODO KU KATSA NI TINXAKA TA TIREKHODO LETI TI NGA KONA EKA NHLOKO-MHAKA YIN?WANA NA YIN?WANA XIYENGE XA 141d
Vuxokoxoko byo pfuneta ku va kona ka xikombelo xo fikelela rekhodo ya ICD
Xikombelo xa mpfumelelo wo fikelela rekhodo leyi nga kumekaka eka ICD xi fanele xi endliwa hi ku tsariwa hi ku tirhisa ndlela yo hetisa hi mukomberi wa ?Xikombelo xa Mpfumelelo wo Fikelela Rekhodo ya Vandla ra Vanhu Hinkwavo? Fomo, Fomo ya A, leyi kumekaka ku suka eka:
a hofisi ya Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a vekiweke, loyi vuxokoxoko byo burisana na yena byi kombisiweke eka ndzimana ya 2.2. laha henhla, kumbe b yin?wana na yin?wana ya Tihofisi ta Provhinsi ta ICD leti kombetiweke eka ndzimana ya 1.1 eka manyuwali leyi.
Fomo ya A, leyi eka yona xedulu ya ntsengo wa mali yo hakela leyi yi hakeriwaka loko ku lulamisiwa xikombelo xa mfikelelo wa mahungu yi nameketiwile, yi ta lava ntsena mukomberi loyi a khumbekaka-
i rekhodo kumbe tirekhodo leti ti komberiweke;
ii mukomberi b ku kombisa fomo leyi nga yona ya mimpfumelelo leyi lavekaka;
c ku boxa loko rekhodo leyi komberiweke yi laveka hi ririmi ro karhi;
d ku kombeta kherefu ya poso kumbe nomboro ya fekisi ya mukomberi swa laha Riphabuliki;
e loko, eka ku engetela ehenhla ka nhlamulo yo tsariwa, mukomberi a navela leswaku a tivisiwa hi mianakanyo ehenhla ka xikombelo hi endlelo rin?wana na rin?wana, u fanele ku vula endlelo lero tano ku na vuxokoxoko lebyi faneleke ku va swi koteka ku tivisa; na f loko xikombelo xi endliwile hi ku yimela munhu un?wana, ku rhumile vuseketeri lebyi kombaka vuswikoteki lebyi mukomberi a byi tirhisaka ku endla xikombelo, ku ya hi ndlela yo enerisa museketeri wa muofisiri wa mahungu.
Ku ya eku hetiseleni ka xikombelo xa yena, mukomberi u fanela a-
a kongomisa ku kongoma na ku rhumela xikombelo xa yena lexi tsariweke eka Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a nyikiweke ntirho lowu, hi laha a kombetiweke ha kona eka ndzimana ya 2.2 eka manyuwali leyi, eka kherefu leyi kumbe nomboro ya fekisi kumbe kherefu ya mfambiso wa mapapila hi xi-elekitroniki; kumbe b heleketa hi xikombelo xa yena eka hofisi ya le kusuhi ya hofisi ya ICD ya provhinsi vuxokoxoko bya kona lebyi kombetiweke eka ndzimana ya 1.1 ya manyuwali leyi. Eka xiendlo xo tano hofisi ya ICD ya Provhinsi endzhaku ko va yi amukerile xikombelo, yi ta nyika mukomberi papila ro tsariwa ro kombeta leswaku hofisi leyi yi amukerile xikombelo.
Mukomberi loyi hikwalaho ko ka a nga dyondzekangi kumbe a ri xigono ku va a tsandzeka ku endla xikombelo xo fikelela eka rekhodo ya ICD hi ku ya hi tindzimana ta 4.1.2 na 4.1.2 ta manyuwali leyi, a nga endla xikombelo xalexo hi nomo. Mukomberi wo tano a nga endla xikombelo xa yena hi nomo eka ?
a Mupfuneti wa Muofisiri wa Mahungu loyi a tholeriweke ntirho lowu; kumbe b Nhloko ya Provhinsi kumbe museketeri wa yena ya hofisi ya provhinsi loyi a komberiweke hi mukomberi hi xikongomelo xo endla xikombelo xo tano ku va xa nomo.
Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke eka ntirho wolowo u ta hundzula xikombelo xolexo xa nomo xi va lexi xi tsariweke kutani a nyika khopi eka mukomberi. Loko mukomberi a endla xikombelo xa nomo xa yena eka Nhloko ya Provhinsi leyi kombetiweke eka ndzimana ya 4.1.4(b) ya manyuwali leyi, Nhloko ya Provhinsi yaleyo u ta hundzula xikombelo xalexo xa nomo xi va lexi tsariweke kutani a nyika khopi eka mukomberi.
Loko mukomberi a byela Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke, kumbe, laha swi amukelekaka, ku ya eka Nhloko ya Provhinsi kumbe museketeri wa yena, loyi a navelaka ku endla ka yena xikombelo xa mfikelelo wa rekhodo ya ICD, Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke u ta pfuneta mukomberi wo tano, handle ka xikoxo, tani hi leswi ku nga mhaka ya nkoka ku pfuneta mukomberi leswaku a kota ku fambisana ni tindzimana ta 4.1.1 na 4.1.2 ta manyuwali leyi.
Loko ku ri leswaku swi le rivaleni hi ku kuma papilla ro komba vuamukelo bya mukomberi ro kombela mfikelelo wa rekhodo ya ICD, Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke u ta-
a nyika mpfuneto wo tano tani hi leswi ku nga mhaka ya nkoka ku pfuneta leswaku mukomberi a kota ku endla xikombelo eka Muofisiri wa Mahungu wa huvo leyi faneleke ya vaaki-tiko; kumbe b hundzisela xikombelo eka Muofisiri wa Mahungu loyi a ha ku boxiwaka eku heteleleni, swin?wana na swin?wana leswi swi nga ta nyika mbuyelo eka xikombelo lexi ku tirhaniweke na xona eka nkarhi lowu wa ha ku hundzaka.
Loko mukomberi a endla xikombelo xa mfikelelo lowu nga fambisaniki na leswi nga eka ndzimana ya 4.1.1 na 4.1.2. eka manyuwali leyi, Museketeri wa Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke a nga ka a nga ali xikombelo hikwalaho ka ku va ku ri hava mfambelano handle ka loko Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke a-
a tivisile xivangelo xo alela xikombelo na leswi kombetiweke eka xitiviso xalexo.
i swivangelo leswi swi kombisaka ku aleriwa, na ii Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke kumbe un?wana wa swirho loyi a kombetiweke hi Muofisiri wa Mahungu loyi a thoriweke u ta pfuneta mukomberi ku endla leswaku xikombelo xi va hi xivumbeko lexi xi nga ta kota ku susa swirhalanganyi swo endla leswaku xi aleriwa;
b ku va ku nyikiwile mukomberi nkarhi lowu eneleka ku lava ku pfuniwa ko tano;
c ntsena-ntsena ku va leswi lavekaka, ku nyiketa mukomberi mahungu man?wana na man?wana, ku katsa mahungu lama ya yelanaka na tirekhodo tin?wana handle ka mahungu hi ku ya hi xikombelo xa mfikelelo leswaku xi nga amukeriwa kumbe xi aleriwa hi ku landza provhixini yin?wana na yin?wana ya Kavanyisa ka 4 eka Xiphemu xa 2 xa Nawu lowu khomiweke hi ICD leswi swi nga swa nkoka eka xikombelo, leswi nga ta pfuneta eka ku endla xikombelo eka fomo yaleyo; na d ku nyika mukomberi nkarhi lowu wu faneleke ku tiyisisa xikombelo xa yena, kumbe ku xi hundzuluxa leswaku xi fambelana swinene ni tindzimana ta 4.1.1 na 4.1.2. ta manyuwali leyi.
Tinhloko-mhaka leti eka tona ICD yi nga khoma tirhekhodo na tinxaka ta tirekhodo leti khomiweke eka nhloko-mhaka yin?wana na yin?wana
LETI NGA KONA
A VURHANGERI BYA BINDZU LEBYIKULU
Vufambisi a Vufambisi bya vatirhi: a Tirekhodo mayelana na swinavetiso;
b Tirekhodo mayelana na ku komutela vatirhi;
d Tirekhodo mayelana na ku pima nkoka wa vatirhi;
e Tirekhodo mayelana na ku hlangana mi rherha leswi endliwaka ku pfala poso;
f Tirekhodo mayelana na ku tshinya vatirhi;
i Tirekhodo mayelana na tifayili ta vatirhi.
f Vukamberi bya le ndzeni a Tirekhodo to xiyisisisa na ku kambisisa vulawuri bya le ndzeni;
c Tirekhodo mayelana na ticheke leti ti cinciweke;
d Tirekhodo ta tinkota ta swa timali e Tirekhodo ta bajete; na f Tirekhodo mayelana na ku hlangana ka Mukhomi wa Nkwama wa Rixaka na Oditara-Jenerala
Vufambisi bya Mbulavurisano:
a Mbulavurisano na Ntirho wo Maketa a Tirekhodo mayelana na ntirho wo maketa wa ICD
b Tirekhodo mayelana ni ku tihlanganisa ni vatirhisani c Tirekhodo mayelana na vuvulavurisani bya le ndzeni.
d Tirekhodo mayelana ni vuvulavurisani ni va le handle; na e Tirekhodo mayelana na xiyimo xa vuhangalasa-mahungu.
Vufambisi Bya Timali a Swa Timali a Tirekhodo mayelana ni swa muholo b Tirekhodo mayelana ni tihakelo leti hakeriweke hi ICD.
c Tirekhodo mayelana ni ticheke leti ti cinciweke d Tirekhodo ta vunkonta e Tirekhodo ta bajete; na f Tirekhodo mayelana na ku hlangana ka Mukhomi wa Nkwama wa timali ta Rixaka na Oditara-Jenerala
Mintirho ya Xinawu:
a Mintirho ya xinawu a Tirekhodo ta miehleketo ya xinawu kumbe xitsundzuxo lexi endliwaka.
b Tirekhodo mayelana ni swikambelo leswi endliwaka eka tikomiti ta Potifoliyo leti ti faneleke;
c Tirekhodo mayelana na JCPS na Nhlangano wa Xiyenge xa swa Vutomi;
d Tirekhodo mayelana na mavonelo lama ya endliweke hi tlhelo ra nawu lowu mpfampfarhutiweke lowu faneleke;
e Tirekhodo mayelana na mintwanano leyi fikeleriweke hi tlhelo ra ku lowu fikeleriwaka ni Vaaki va Afrika Dzonga na va-Mintirho ya Vuphorisa va ka Masipala hi tlhelo ra vulavisisi bya ICD na ku tirhisa matimba ya vuphorisa hi valavisisi va ICD;
f Tirekhodo mayelana na vutsalelani exikarhi ka Darekitara-nkulu na Holobye wa Vuhlayiseki na Vusirheleri, Mukhomixinara wa Tiko wa Mintirho ya Maphorisa ya Afrika Dzonga, Darekitara wa Tiko wa Vukhotsi bya Vaaki ku katsa na vaveki va swandla van?wana lava va faneleke;
g Tirekhodo mayelana na ku tsalelana ni ku tihlanganisa na Gqwetha ra Hulumende, Mutsundzuxi ni Mintirho ya Nawu ya ka Hulumende ya Mintirho ya Maphorisa ya Afrika Dzonga na Masipala;
h Tirekhodo mayelana na ku endla ntirho wo ololoxa mafambiselo hi ICD.
i Tirekhodo mayelana na Sisiteme ya le Henhla ya Vufambisi ku katsa na Sisiteme ya le Henhla ya Nhluvukiso wa Vufambisi;
k Tirekhodo mayelana na ku letela vatirhi va ICD hi tlhelo ra swa nawu.
l Tirekhodo mayelana na swikombelo swo nyika matimba ya ntirho wa vuphorisa.
m Tirekhodo mayelana na ku hangalasa vundzeni bya mahungu eka Buletini.
n Tirekhodo mayelana na ku tirha na ku fambisa layiburari ya Hofisi-nkulu; na
Tirekhodo mayelana na ku tlhela ku pfampfarhutiwa Nawu wa SAPS.
B VUFAMBISI BYA MATIRHELO
a Ntsariso wa Swivilelo a Tirekhodo mayelana na ku vumba mintlawa na ntsariso ku katsa na swivilelo leswi amukeriweke;
b Tirekhodo mayelana na ku nghenisa ndzavisiso na ku valanga tifayili;
c Tirekhodo mayelana ni nhlayo ya milandzu;
d Tirekhodo mayelana na swivilelo leswi swi amukeriweke hi ICD, na e Tirekhodo mayelana na mintirho yo seketela na Pholisi yo Seketela.
b Vulanguteri na nhluvukiso: a Tirekhodo mayelana na ku rindza milandzu leyi rhumeriweke eka SAPS leswaku yi ta lavisisiwa;
b Tirekhodo mayelana ni mbalango lowu wu endliweke;
c Tirekhodo mayelana ni ntirho wa ICD ehenhla ka ku sungula ku tirhisa Nawu wa Vuxanisi bya le
Ndyangwini;
d Tirekhodo mayelana ni ku letela varindzi.
b Tirekhodo mayelana na ku tirhisana na Darekitara-nkulu wa Vuchuchisi c Tirekhodo mayelana na vuleteri bya valavisisi; na d Tirekhodo mayelana na ku tirhisana na va Mintirho ya Maphorisa va Afrika Dzonga ni va ka Masipala.
c Tirekhodo mayelana na milandzu ya xiyimo xa le henhla xo chavisa d Tirekhodo hi tlhelo ra swibumabumelo e Tirekhodo hi tlhelo ra bajete ya hofisi ya Darekitara-nkulu f Tirekhodo ta timhaka ta xihundla hi tlhelo ra swivilelo leswi endliwaka ku kanetana na tihofisi ta swifundza ta ICD.
g Tirekhodo mayelana na swiboho eka tinhlengeletano ta vufambisi lebyikulu;
h Tirekhodo mayelana na vaveki xandla va matiko ya misava; na i Tirekhodo hi tlhelo ra vutsalelani bya le handle leti sayiniweke hi Darekitara-nkulu.
f Minongonoko ya Nkoka:
b Tirekhodo hi tlhelo ra rimbewu.
XITIVISO XO HETELELA, HI KU YA HI XIYENGE XA 15 2, MAYELANA NA TINXAKA TA TIREKHODO TA ICD LETI KUMEKAKA HANDLE KA KU VA MUNHU A KOMBERILE MFIKELELO KU YA HI NAWU XIYENGE XA 141e
Tani hi loko Muofisiri wa Mahungu wa ICD a nga se rhumela, ku ya hi xiyenge xa 15 , lexi xi rhumeriweke eka Holobye wa swa Vululami na Nhluvukiso wa Vumbiwa, nhlamuselo ya tinxaka ta tirekhodo ta ICD leti kumekaka hi ku olova handle ka ku va munhu a komberile mfikelelo ku ya hi Nawu, Holobye loyi a boxiweke, ku ya hi xiyenge xa 15 , lexi xi hangalasiweke hi ku va ku tirhisiwa xitiviso eka Gazete, a nga si humesa nhlamuselo yo tano. Hambi swi ri tano, vuxokoxoko mayelana ni xitiviso hi ku ya hi xiyenge xa 15 byi ta kandziyisiwa eka manyuwali ya ICD leyi yi nga ta antswisiwa hi Nyenyenyana 2004.
NHLAMUSELO YA MINTIRHO LEYI YI NGA KONA YA VANHU VA TIKO KU SUKA EKA ICD NA NDLELA LEYI MFIKELELO WU NGA KUMIWAKA HI YONA EKA MINTIRHO YALEYO XIYENGE XA 14 1f
Mintirho yo pfuneta leyi yi nga kona eka vaaki-tiko ku suka eka ICD
Mintirho leyi yi landzelaka yo pfuneta ya kumeka:
Ku lavisisa swivilelo leswi swi humaka swi ta hi le ka vaaki-tiko hi tlhelo ra mahanyelo yo biha kumbe nandzu (milandzu) wo lumbetiwa lowu ehleketeleriwaka ku va wu endliwile hi xirho kumbe swirho swa SAPS kumbe swa MPS: Loko ntsena swivilelo swo tano swi va swi twala.
Ku lavisisa mafu hinkwawo ehansi ka vuhlayiseki bya SAPS kumbe bya MPS kumbe hikwalaho ka swivangelo swa SAPS kumbe swa MPS.
Ku nyika marungula eka vavileri hi tlhelo ra ntirho lowu endliweke mayelana na vulavisisi lebyi byi boxiweke laha henhla.
Ku endla, loko ku komberiwile ni laha swi faneleke na ku koteka ka mintirho yo pfuneta hi ku nghenelela eka swirho swaleswo swa tiko leswi swi tokoteke swiphiqo leswi yelanaka ni ku pfuniwa laha ku khumbekaka SAPS na swirho swa SAPS.
Ku lavisisiwa loku ku hlawulekeke ka swivilelo leswi taka swi huma hi le ka vanhu lava va xanisiweke hi tlhelo ra nxaniso wa le mindyangwini (kumbe swivilelo swin?wana leswi faneleke) loko ku ehleketeleriwa leswaku SAPS kumbe xirho (swirho) swa MPS a swi endlanga swilaveko ku ya hi DVA.
Ku fambisa programu yo lemukisa, ngopfu-ngopfu hi nkarhi wa Vhiki ro Langutana ngopfu na Imbizo, eka Masiku ya 16 ya Vuchiviriki ehenhla ka Xikoxo xo va ku ri Hava Nxaniso wa Vaxisati, siku ro wisa na siku ra Matiko ra lava va gonekeke, eka swirho swa vaaka-tiko.
Ku endla leswaku swiletelo hi tlhelo ra mintirho ya ICD swi kumiwa hi swirho swa vaaka-tiko.
Ku nghenelela eka migingiriko ya mfumo yo lwa nyimpi leyi yi kongomaneke no antswisa lemuko wa HIV/AIDS eka vaaka-tiko, timhaka ta lavantshwa na timfanelo ta vana na vanhu lava gonekeke, nhlohletelo wa mfumo hi tlhelo ro sirhelela milandzu yo onhela vaxisati ni vana hi ku va wu antswisa vutivi bya vaaka-tiko ehenhla ka timhaka leti fambelanaka ni ndzinganano wa swa rimbewu na timfanelo ta vaxisati, xikan?we na ku herisa swivumbeko hinkwaswo swo xanisa, ku katsa ku pfinya, na xihlawu-hlawu ku ya hi rixaka.
U NGA SWI KOTISA KU YINI KU FIKELELA MINTIRHO YO TANO YO PFUNETA
Xirho xin?wana na xin?wana xa vaaki, ku katsa xirho xa Ntirho wa Maphorisa ya Afrika Dzonga kumbe Ntirho wa Maphorisa ya ka Masipala xi ntshuxekile ku pota rifu rin?wana na rin?wana ra munhu leri ri vangiweke hi phorisa ku katsa na nandzu lowu wu ehleketeleriweke leswaku wu endliwile kumbe ku kala ka mahanyelo hi xirho xa Ntirho wa Maphorisa ya Afrika Dzonga kumbe Ntirho wa Maphorisa ya Masipala, eka ICD eka hofisi leyi nga kusuhi hi laha swi vuriweke ha kona eka ndzimana ya 1.1.eka xiletelo.
Swirho swa vanhu va tiko swi ntshuxekile ku tisa swivilelo mayelana na ku hluleka ku tirha hi mfanelo yo pfuna hi swirho swa Maphorisa ya Afrika Dzonga kumbe Maphorisa ya Masipala eka hofisi leyi yi nga kusuhi ya ICD eka leti ti vuriweke eka ndzimana ya 1.1 eka manyuwali lowu.
Valala va mpfilu-pfilu wa le mindyangwini lava va poteke swiendlo swa mpfilu-mpfilu wo xanisa lowu endliweke ehenhla ka vona eka Ntirho wa Maphorisa ya Afrika Dzonga kumbe Ntirho wa Maphorisa ya Masipala naswona lava va lemukaka kumbe va ehleketelelaka leswaku xirho xo karhi kumbe swirho leswi eka swona endlelo (maendlelo yo) ro tano ri potiwile, a ri fambelani na vutihlamuleri bya yena ku ya hi Nawu wa Mpfilu-mpfilu wo xanisa wa le Mindyangwini, a nga pota ku ka ku nga na mfambelano wolowo hi swirho leswi vuriweke eka ICD eka tihofisi ta ICD leti vuriweke eka ndzimana ya 1.1. eka manyuwali lowu.
Valala eka mpfilu-mpfilu wo xanisa wa le mindyangwini va ntshuxekile nakambe ku ripota vurhumiwa bya swiendlo swo tano swa mpfilu-mpfilu wo xanisiwa ka vona eka ICD.
NHLAMUSELO EKA MALUNGHISELO KUMBE PROVHIXINI YA MUNHU KU ENDLA VUYIMELERI KUMBE KU NGHENELELA EKA KUMBE NHLOHLETELO WO VUMBA TSALWA RA SWINAWANA KUMBE KU TIRHISA MATIMBA KUMBE KU TIRHA MINTIRHO HI ICD [XIYENGE XA 14 1g]
ICD yi hava ntwanano na kumbe ku hava provhixini ya leswaku munhu a nyika mavonelo ya yena kumbe ku veka xandla eka kumbe ku hlohletela eka ku vumba tsalwa ra swinawana kumbe ku tirhisa matimba kumbe ku endliwa ka ntirho hi ICD hi yoxe endzeni ka yona, ku fikelela ka ku ka nghenisi vuveki byin?wana na byin?wana eka kumbe nhlohletelo hi munhu un?wana na un?wana
NHLAMUSELO YA VUOLOLOXI LEBYI NGA KONA HI TLHELO RA NAWU KUMBE KU TSANDZEKA KA NAWU HI VA ICD XIYENGE XA 141h
Vuololoxi lebyi landzelaka byi kona:
Eka nkarhi wa xiendleko kumbe ku tsandzeka ka Muofisiri wa Mahungu wa ICD ku endla ku ya hi Nawu lowu-
Mukomberi a nga, ku ya hi xiyenge xa 74 , hoxa aphili ya le ndzeni leyi kanetanaka na Muofisiri wa Mahungu wa ICD-
a ku ala xikombelo xa mfikelelo, kumbe b lexi tekiweke ku ya hi xiyenge xa 22 h.l. vuanakanyi mayelana na ku hakela dibositi ehenhla ka mfikelelo wa hakelo hi mukomberi, 261 h.l. ku engetela nkarhi wo ringana makume manharhu wa masiku laha Muofisiri wa Mahungu a faneleke hi ku ehleketa leswaku hambiloko a nga nyiki xikombelo xa mfikelelo kumbe 293 h.l. vuanakanyi wo ka ku nga nyikiwi mfikelelo wa le ka rekhodo eka fomo leyi yi komberiweke hi mukomberi mayelana na mukomberi eka Holobye wa Vuhlayiseki na Vusirheleri.
Munhu wa vunharhu, ku ya hi xiyenge xa 74 , a nga endla aphili endzeni yo kanetana na xiboho xa Muofisiri wa Mahungu wa ICD ku nyika xikombelo xa mfikelelo eka Holobye wa Vuhlayiseki na Vusirheleri.
Mukomberi kumbe munhu wa vunharhu loyi a vuriweke eka xiyenge xa 74 (vona ndzimana ya 8.1.1 na ya 8.1.2 eka manyuwali leyi) a nga rhumela xikombelo ekhoto ku va a pfuneka hilaha swi faneleke endzhaku ka loko mukomberi yaloye kumbe munhu wa vunharhu a karhele ku yisa nandzu mahlweni hi tlhelo ra mafambiselo ku kanetana na xiboho xa Muofisiri wa Mahungu wa ICD.
Eka nkarhi wo endla kumbe ku hluleka ku endla hi ICD eka ku endla mintirho ya yona leyi yi kombetiweke eka ndzimana ya 1.2 ya manyuwali lowu.
Muvileri kumbe mumangali, hi ku ya ka xiyimo lexi ICD yi nga endla hakona kumbe ku yi hlulekile ku endla na ku ya hi mbuyelo lowu humaka eka na/ kumbe ku onhiwa loku ku vangeriweke muvileli hikokwalaho ka endlelo ro tano kumbe ku tsandzeka ku endla, a ripota vugevenga eka Mintirho yo Pfuneta swa Maphorisa ya Afrika Dzonga a kanetana na xirho xa ICD lexi nga endlangiki ntirho wa xona kumbe ntirho hi ku ya ka xilaveko xa ntirho wa yena kumbe a ripota hi ximfumo ku onheriwa ka yena hi ICD.
Munhu loyi a navelaka ku sivela ICD ku va yi endla hi maendlelo man?wana kumbe ku sivela ICD ku va yi hlulekile ku endla eka mintirho ya yona a nga kombela ku rhumela xivilelo xa yena a Hubyeni Leyikulu ya Afrika Dzonga ku ya xopaxopiwa nkanetano ehenhla ka ICD ku sivela ICD ku va yi endla kumbe ku lerisa ICD leswaku yi endla.
Munhu loyi a navelaka ku rhumela xivilelo mayelana na ku tsandzeka ka vutikhomi loku ku ehleketeleriwaka hi xirho xa vatirhi va ICD, a nga rhumela xivilelo xo tano eka Darekidara-nkulu wa ICD.
Munhu loyi hi tlhelo rin?wana a navelaka ku vilela hi tlhelo ra xiendlo kumbe swiendlo swa ICD kumbe ku hluleka ka yona ku endla ntirho, a nga rhumela xivilelo xa yena eka hofisi ya Musirheleli wa Vanhu hinkwavo va tiko.
